วันเสาร์ที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2553

ทัศนธาตุ

ทัศนธาตุ

ทัศนธาตุ หมายถึง ธาตุแห่งการมองเห็นหรือส่วนประกอบต่าง ๆ ที่สำคัญในงานศิลปะหรือทัศนศิลป์ได้แก่ จุด เส้น สี แสงเงา รูปร่าง รูปทรง พื้นผิว เป็นต้น ซึ่งเราสามารถนำส่วนประกอบแต่ละอย่ามาสร้างเป็นงานศิลปะได้ในหลายรูปแบบ ซึ่งก็จะให้ความรู้สึกในการมองเห็นที่แตกต่างกันไป ทัศนธาตุ สามารถสร้างอารมณ์ต่าง ๆ ให้กับคนดู จึงเป็นความรู้พื้นฐาน นับตั้งแต่ จุด เส้น รูปร่าง- รูปทรง แสง เงา น้ำหนักอ่อน – แก่ สี พื้นผิว มักมีปรากฏอยู่ในความงามอันละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ทั้งสิ้น


ภาพทิวทัศน์ ผลงาน ณรัฐ กำพลมาศ

ฉะนั้นการรู้จักสังเกตธรรมชาติที่อยู่รอบ ๆ ตัวและการรู้จักเลือกสรรส่วนประกอบจากธรรมชาติมาจัดองค์ประกอบทางศิลปะนั้น จึงเป็นวิธีที่ง่ายและดีที่สุดในการสร้างสรรค์งานศิลปะทัศนธาตุ ประกอบด้วย

1.จุด ( point ) หมายถึงสิ่งที่ปรากฏบนพื้นระนาบที่มีขนาดเล็กที่สุด ไม่มีความกว้าง ความยาว ความสูง ความหนา หรือความลึก จุดเป็นทัศนธาตุที่เล็กที่สุดและมีมิติเป็นศูนย์ จุดสามารถแสดงตำแหน่งได้เมื่อมีบริเวณว่างรองรับ จุดถือเป็นทัศนธาตุหรือพื้นฐานเบื้องต้นที่สุดในการสร้างงานทัศนศิลป์ จุดเป็นต้นกำเนิดของทัศนธาตุอื่นๆ เช่น เส้น รูปร่าง รูปทรงและพื้นผิว ค่าความอ่อนแก่ แสงเงา เราสามารถพบเห็นจุดได้โดยทั่วไปในธรรมชาติ เช่น ดวงดาวบนท้องฟ้า บนส่วนต่างๆของผิวพืชและสัตว์ บนก้อนหิน พื้นดินฯลฯ

ยิ้มรัก สีอะคริลิค ขนาด 60x80 ซ.ม.
ผลงานอาจารย์ที่เคารพของบล็อกเกอร์ อ.เทียนชัย ตั้งพรประเสริฐ

        นอกจากจุดจะเป็นพื้นฐานขององค์ประกอบอื่นๆแล้ว จุดยังเป็นองค์ประกอบที่ช่วยให้งานสร้างสรรค์ต่างๆมีความสมบูรณ์มากขึ้น การนำจุดมาจัดให้เกิดรูปแบบใหม่อาจทำได้หลายลักษณะ

2. เส้น ( Line ) หมายถึง ทัศนธาตุเบื้องต้นที่สำคัญที่สุด เป็นแกนของทัศนศิลป์ทุก ๆ แขนง เส้นเป็นพื้นฐานของโครงสร้างของทุกสิ่งในจักรวาล เส้นแสดงความรู้สึกได้ทั้งด้วยตัวของมันเองและด้วยการสร้างเป็นรูปทรงต่าง ๆ ขึ้น เส้นที่เป็นพื้นฐาน ได้แก่เส้นตรงและเส้นโค้ง สามารถนำมาสร้างให้เกิดเป็นเส้นใหม่ที่ให้ความรู้สึกที่แตกต่างทั้งช่วยแสดงถึงอารมณ์และความรู้สึกของศิลปินด้วย เส้นแต่ละชนิดก็มีความหมายแตกต่างกัน ดังเช่น

- เส้นนอน ให้ความรู้สึกกว้างขวาง เงียบสงบ นิ่ง ราบเรียบ ผ่อนคลายสายตา

- เส้นตั้ง ให้ความรู้สึกสูงสง่า มั่นคง แข็งแรง รุ่งเรือง

- เส้นเฉียง ให้ความรู้สึกไม่มั่นคง เคลื่อนไหว รวดเร็ว แปรปรวน

- เส้นโค้ง ให้ความรู้สึกอ่อนไหว สุภาพอ่อนโยน สบาย นุ่มนวล เย้ายวน

- เส้นโค้งก้นหอย ให้ความรู้สึกเคลื่อนไหว การคลี่คลาย ขยายตัว มึนงง

- เส้นซิกแซกหรือเส้นฟันปลา ให้ความรู้สึกรุนแรง กระแทกเป็นห้วง ๆ ตื่นเต้น สับสนวุ่นวาย และการขัดแย้ง

- เส้นประ ให้ความรู้สึกไม่ต่อเนื่อง ไม่มั่นคง ไม่แน่นอน


การสร้างงานศิลปะด้วยเส้นต่างๆ ที่มาของภาพ http://www.siamtharawalai.com/4%20art/4%20art.html

เส้นกับความรู้สึกที่กล่าวมานี้เป็นเพียงแนวทางหนึ่ง ไม่ใช่ความรู้สึกตายตัว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการนำไปใช้ร่วมกับส่วนประกอบอื่น ๆ เช่น เส้นโค้งคว่ำลง ถ้านำไปเขียนเป็นภาพปากในใบหน้าการ์ตูนรูปคน ก็จะให้ความรู้สึกเศร้า ผิดหวัง เสียใจ แต่ถ้าเป็นเส้นโค้งหงายขึ้น ก็จะให้ความรู้สึกอารมณ์ดี เป็นต้น
3. รูปร่าง ( Shape ) หมายถึง
3.1. การนำเส้นมาประกอบกันให้เกิดความกว้างและความยาว ไม่มีความหนาหรือความลึก
มีลักษณะ 2 มิติ
3.2. รูปแบบที่เป็น 2 มิติแสดงพื้นที่ผิวเป็นระนาบแบนไม่แสดงความเป็นปริมาตร ซึ่งมีลักษณะแบนราบ ไม่แสดงน้ำหนักแสงเงา รูปร่างในทางศิลปะอาจแบ่งได้ 3 ประเภท คือ
3.2.1. รูปร่างธรรมชาติ หมายถึงรูปร่างที่ถ่ายทอดแบบมาจากธรรมชาติที่พบเห็นอยู่ทั่วไป เช่น คน สัตว์ พืช ฯลฯ



รูปร่างธรรมชาติ

3.2.2. รูปร่างเรขาคณิต หมายถึงรูปร่างที่มนุษย์สร้างขึ้น มีโครงสร้างแน่นอน ได้แก่ รูปร่างวงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม ห้าเหลี่ยม วงรี ฯลฯ




รูปร่างเรขาคณิต ที่มา...http://www.praphansarnblog.com/asianmanga/?p=36

3.2.3. รูปร่างอิสระ หมายถึงรูปร่างที่มีลักษณะไม่แน่นอน ไม่สามารถคาดเดาได้ว่ารูปร่างจะเปลี่ยนแปลงหรือเคลื่อนไหวไปในรูปแบบใดหรือทิศทางใด



รูปร่างอิสระ


4. รูปทรง ( Form ) หมายถึง

4.1. การนำเส้นมาประกอบกันให้เกิดความกว้าง ความยาว และความหนาหรือความลึก มีลักษณะ 3มิติ

4.2. สิ่งที่มีลักษณะแน่นทึบแบบ 3 มิติ เช่นงานประติมากรรม สถาปัตยกรรม หรือลักษณะ

ที่มองเห็นเป็น 3 มิติในงานจิตกรรม รูปทรงในทางศิลปะอาจแบ่งได้ 3 ประเภทคือ



ภาพวาดที่ได้จากการเลียนแบบธรรมชาติ


4.2.2. รูปทรงเรขาคณิต หมายถึง รูปทรงที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่รูปทรงสามเหลี่ยม รูปทรงสี่เหลี่ยม รูปทรงกลม รูปทรงกรวย ฯลฯ


รูปทรงเรขาคณิต


4.2.3. รูปทรงอิสระหมายถึง รูปทรงที่เกิดขึ้นเองอย่างอิสระไม่มีโครงสร้างแน่นอน เช่นรูปทรงของก้อนหิน กรวด ดิน ก้อนเมฆ เปลวไฟ หยดน้ำ ต้นไม้ ภูเขา ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่จะมีรูปทรงที่แปลกให้ความรู้สึกเคลื่อนไหวและเป็นอิสระ


รูปทรงอิสระ



5. พื้นผิว ( texture) หมายถึง ลักษณะภายนอกของวัตถุที่เรามองเห็นและสัมผัสได้ ภาพที่มีลักษณะพื้นผิวที่แตกต่างกันจะให้ความรู้สึกสนุกสนานตื่นเต้นและมีชีวิตชีวา พื้นผิวสามารถก่อให้เกิดความรู้สึกในลักษณะต่าง ๆ กันเช่น หยาบ ละเอียด มันวาว ด้าน และขรุขระ เป็นต้น


พื้นผิว

6. แสงและเงา ( Light and Shadow ) หมายถึง

6.1 แสง ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ได้แก่ แสงจากดวงอาทิตย์ แสงจันทร์ ฯลฯ

6.2 แสง ที่มนุษย์ประดิษฐ์ขึ้น ได้แก่ แสงไฟฟ้า แสงจากเทียนไข ฯลฯ

6.3 เงา ที่เกิดขึ้นภายในตัววัตถุ

6.4 เงาของวัตถุที่เกิดบนพื้น หรือพาดบนวัตถุอื่นที่รองรับ


แสงและเงา


7. สี ( Color ) หมายถึง สีเป็นปรากฏการณ์ของแสงที่ส่องกระทบวัตถุ สะท้อนเข้าสู่ตามนุษย์




สี

สีแต่ละสีที่มีอยู่ในวัตถุต่าง ๆ มีผลต่อความรู้สึก นึกคิด ของมนุษย์ เช่น

สีแดง กล้าหาญ อันตราย เร้าใจ สะดุดตา

สีเหลือง สว่างที่สุด บริสุทธิ์ แจ่มใส เลื่อมใส

สีน้ำเงิน สงบ สุขุม สันติภาพ ภูมิฐาน

สีเขียว ความหวัง สดชื่น ชุ่มชื่น ร่มเย็น

สีม่วง ร่ำรวย โอ่อ่า งอกงาม

สีส้ม ร้อนแรง สนุกสนาน รื่นเริง เปรี้ยว

สีขาว สะอาด บริสุทธิ์ กระจ่างแจ้ง มั่นคง เบา

สีดำ เศร้า ความตาย หนัก

น้ำหนักสี ( Tone ) หรือวรรณะของสี หมายถึง ระดับความเข้มที่แตกต่างกันของสีหรือค่าความอ่อนแก่ของสี ไล่ระดับกันไป เช่น ดำ – เทาเข้ม – เทากลาง – เทาอ่อน – ขาว โทนก็มีผลต่อความรู้สึกคล้ายกับสีนั่นเอง เพียงแต่จะละเอียดอ่อนมากขึ้น มีค่าความแตกต่างกันเล็กน้อย แต่มีผลต่อความรู้สึก นึกคิด ของมนุษย์ เช่น


น้ำหนักของสี

1. วรรณะสีร้อน ( Warm Tone ) ประกอบด้วยสีเหลือง สีส้มเหลือง สีส้ม สีส้มแดง สีม่วงแดง และสีม่วง สีในวรรณะร้อนนี้จะเป็นสีที่ค่อนข้างไปทางสีแดงหรือสีส้มถ้าสีใดสีหนึ่งค่อนข้างไปทางสีแดงหรือสีส้ม เช่นสีน้ำตาล สีเทาอมแดง ก็ให้ถือว่าเป็นสีวรรณะร้อน ให้ความรู้สึกร้อนแรง



วงจรสีและสีวรรณะร้อน


2. วรรณะสีเย็น ( Cold Tone ) ประกอบด้วย สีเหลือง สีเขียวเหลือง สีเขียว สีเขียวน้ำเงิน

สีน้ำเงิน สีม่วงน้ำเงิน และสีม่วง ส่วนสีอื่นๆ ถ้าหนักไปทางสีน้ำเงินและสีเขียวก็เป็นสีวรรณะเย็น

ดังเช่น สีเทา สีดำ สีเขียวแก่ เหล่านี้เป็นต้น ให้ความรู้สึกเย็นสบาย



วงจรสีและสีวรรณะเย็น


โดยสรุป ทัศนธาตุ ในทางทัศนศิลป์ หมายถึง ส่วนประกอบของศิลปะที่มองเห็นได้ ประกอบด้วย จุด เส้น รูปร่าง รูปทรง พื้นผิว แสง-เงา และสี

55 ความคิดเห็น:

  1. ยอดเยี่ยมมากเลยค่ะ..สั้นกระชับได้ใจความ..สวยงาม

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ28 กันยายน 2556 18:55

      เห็นด้วยค่ะ

      ลบ
    2. ไม่ระบุชื่อ3 มีนาคม 2557 02:30

      ขอบคุณมากค่ะ ^^

      ลบ
    3. ไม่ระบุชื่อ13 มิถุนายน 2557 03:44

      ส่วนประกอบที่สำคัญที่สุด ของ ทัศนธาตุ คืออะไร หรอคร้ ????

      ลบ
  2. ไม่ระบุชื่อ18 เมษายน 2554 04:33

    มีประโยชน์กับการนำไปประยุกต์ใช้กับการเรียนการสอน จากปาริสุทธิ์ ครูศิลป์...ภาคใต้ตอนล่าง

    ตอบลบ
  3. เยี่ยมมากค่ะทำให้เข้าใจศิลปะดีกว่าเดิม ขอบคุณมากนะคะ

    ตอบลบ
  4. ไม่ระบุชื่อ18 พฤษภาคม 2554 08:18

    เยี่ยมมากครับผมเป็นช่างจิวเวลรี่แต่ความรู้น้อยทำให้หัวผมเปิดมากเลยครับ แผนกออกแบบขึ้นตัวเรือนคับ...

    ตอบลบ
  5. ไม่ระบุชื่อ31 พฤษภาคม 2554 03:58

    ขอบคุน คร้าฟ

    มีงานส่งแล้ววว

    ตอบลบ
  6. ไม่ระบุชื่อ1 มิถุนายน 2554 04:43

    ขอบคุณมากค่ะสำหรับข้อมูล พอดีว่าตอนนี้กำลังทำรายงานเกี่ยวกับเรื่องนี้อยู่พอดีอะค่ะ ยังไงก็อยากให้ทำเว็บที่มีข้อมูลดีๆแบบนี้ต่อไปน่ะค่ะ
    ขอบคุณค่ะ

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. กลับมาอัพเกรดอีกครั้ง ขอบคุณค่ะ

      ลบ
  7. ไม่ระบุชื่อ3 มิถุนายน 2554 20:31

    ยอดเยียม

    ตอบลบ
  8. ไม่ระบุชื่อ15 มิถุนายน 2554 05:23

    ขอบคุณมากๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ

    ตอบลบ
  9. ไม่ระบุชื่อ17 มิถุนายน 2554 17:37

    ขอบคุณคร้าาาาาาาาาาาาาาาาาาาา

    ตอบลบ
  10. ไม่ระบุชื่อ27 มิถุนายน 2554 05:01

    ดีมากค่ะ เยี่ยมไปเลย
    และขอขอบคุณคร้า

    ตอบลบ
  11. ไม่ระบุชื่อ28 มิถุนายน 2554 07:35

    ภาพสวยมากกกกกกกกกกกกกกกกกก
    วันที่ 28มิถุนายน 2554 9:30

    ตอบลบ
  12. ไม่ระบุชื่อ19 กรกฎาคม 2554 01:30

    โง่วะ

    ตอบลบ
  13. ไม่ระบุชื่อ19 กรกฎาคม 2554 01:32

    ง่าวแต้

    ตอบลบ
  14. ไม่ระบุชื่อ20 กรกฎาคม 2554 19:33

    สุดยอด

    ตอบลบ
  15. ไม่ระบุชื่อ12 สิงหาคม 2554 21:05

    สวยงามมากค่ะ

    ตอบลบ
  16. ไม่ระบุชื่อ28 สิงหาคม 2554 20:18

    สวยมั้กมากเรยคร้า.....
    ชอบมาก......

    ตอบลบ
  17. ไม่ระบุชื่อ13 กันยายน 2554 05:42

    ก้อดีข้ะ

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ16 กรกฎาคม 2556 19:49

      รีดรา่พดา่เดุสสรดืึ้ะึค้้้ระเ่่ืิะาิออรุ้คพดเี้

      ลบ
  18. ไม่ระบุชื่อ22 กันยายน 2554 04:38

    เยี่ยมมากคับ ><'

    ตอบลบ
  19. ไม่ระบุชื่อ18 พฤศจิกายน 2554 03:23

    อยากได้ตัวอย่างทัศนธาตุ2มิติที่วาดด้วยสีชอล์กจัง

    ตอบลบ
  20. ไม่ระบุชื่อ30 พฤศจิกายน 2554 05:36

    ขอบคุนค๊

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ13 กรกฎาคม 2556 18:38

      ขอบใจ

      ลบ
  21. ไม่ระบุชื่อ17 มกราคม 2555 05:44

    ชอบ

    ตอบลบ
  22. ไม่ระบุชื่อ1 กุมภาพันธ์ 2555 18:55

    ปะอะเพิ่งปะอะเพิ่ง

    ตอบลบ
  23. ไม่ระบุชื่อ1 กุมภาพันธ์ 2555 19:03

    ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ12 พฤษภาคม 2556 21:11

      ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

      ลบ
  24. ไม่ระบุชื่อ1 กุมภาพันธ์ 2555 19:06

    หมาดุหัวปิ้น

    ตอบลบ
  25. ไม่ระบุชื่อ1 กุมภาพันธ์ 2555 19:08

    เอกสิท สีดา

    ตอบลบ
  26. ขอบคุณนะค่ะ กำลังจะเอาไปส่งอาจารย์ หายากมาก กว่าจะหาเจอ

    ตอบลบ
  27. ไม่ระบุชื่อ6 มิถุนายน 2555 03:44

    ไม่รู้ไร

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ6 มิถุนายน 2555 03:45

      ใช้ๆๆ ไม่รู้อะไร

      ลบ
  28. ไม่ระบุชื่อ6 กรกฎาคม 2555 22:00

    ขอบคุณมาก ขอ ไห้ รำรวย

    ตอบลบ
  29. ไม่ระบุชื่อ10 กรกฎาคม 2555 02:47

    ไม่เหนมีตัวอย่างจุดที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติเรยอ่าา

    ตอบลบ
  30. ไม่ระบุชื่อ12 กันยายน 2555 00:38

    เหมาะกับการค้นคว้าที่ไม่ต้องใช้เวลามาก กระชับ ฉับไว ทันใจ

    ตอบลบ
  31. ไม่ระบุชื่อ11 พฤศจิกายน 2555 05:07

    เยียมครับ

    ตอบลบ
  32. ไม่ระบุชื่อ9 ธันวาคม 2555 19:00

    ดีมากๆๆ

    ตอบลบ
  33. ไม่ระบุชื่อ17 ธันวาคม 2555 05:39

    ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ16 กรกฎาคม 2556 19:51

      ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

      ลบ
  34. ไม่ระบุชื่อ18 ธันวาคม 2555 05:35

    ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. ไม่ระบุชื่อ18 ธันวาคม 2555 05:41

      ความคิดเห็นนี้ถูกลบโดยผู้ดูแลระบบของบล็อก

      ลบ
  35. ไม่ระบุชื่อ26 ธันวาคม 2555 06:11

    ว้าวเริดมากๆๆเลย
    มีงานส่งอาจารย์แย้ว

    ตอบลบ
  36. ไม่ระบุชื่อ3 มีนาคม 2556 08:47

    ขอบคุณค่ะ..ได้ประโยชน์มากๆ..สำหรับการตรวจสอบงานจิวเวลรี่..
    ที่เริ่มจากต้นแบบที่ดีๆ...สำหรับงานแม่พิมพ์

    ตอบลบ
  37. ขอบคุณค่ะ ^__^ ช่วยได้มากเลย
    ทำรายงานเรื่องนี้พอดี ขอบคุณค่ะ

    ตอบลบ
  38. ไม่ระบุชื่อ4 มิถุนายน 2556 06:20

    ขอขอบคุณคร๊าฟ*-* @ 55555

    ตอบลบ
  39. ไม่ระบุชื่อ25 มิถุนายน 2556 05:11

    ได้ภาพที่จะไปวาดส่งคุณครูเเล้ว!!!
    #'ขอบคุณค๊า'า.....

    ตอบลบ
  40. ขอบคุณครับ
    เป็นบทที่ใช้สอบพอดีเลย

    ตอบลบ
  41. ไม่ระบุชื่อ18 ธันวาคม 2556 05:05

    ขอบคุณค่ะ ต้องการอยู่พอดีเอาไปจัดบอร์ดได้เลยไม่มีอะไรเพิ่มเติมครบทุกอย่าง

    ตอบลบ
  42. ไม่ระบุชื่อ8 มกราคม 2557 01:24

    ขอบคุนค่า ต้องเอาไปสอบพอดี

    ตอบลบ
  43. ซื้อบัตรเข้าชม ART IN PARADISE ในราคาพิเศษ ได้ที่!!
    http://www.streetdeal.co.th/deals/view/10030/0/Art_in_Paradise_Pattaya.html

    ตอบลบ